Breukelen,
02
december
2014

Leiderschap en Lean

Afgelopen oktober bestond het Lean Education and Research Network (LEArN) twee jaar. De ‘zogenaamde’ Lean factory is intussen een begrip geworden op de Nyenrode-campus en ver daarbuiten. Leon Brunenberg (50) is sinds de zomer de nieuwe directeur. Hij vertelt over LEArN en de toekomstplannen.

“Als Nederland zijn we stil aan te duur aan het worden”, stelt Leon. “Daarom zullen we in Nederland alle processen die we doen veel efficiënter en slimmer moeten doen dan bijvoorbeeld in Azië of andere snel ontwikkelende economieën. Anders verliezen we de concurrentiestrijd. De BV Nederland ontkomt er dus niet aan om aan de slag te gaan met concepten als Lean.”

Leon Brunenberg is van huis uit cognitiewetenschapper. In de jaren ’90 werkte hij ook een aantal jaar op Nyenrode, als contractonderzoeker voor het bedrijfsleven. Later stapte hij over naar de advieswereld. In 2004 startte hij zijn eigen bureau en vervolgens ook zijn eigen ICT-bedrijf. Deze zomer trad Leon aan als directeur van de LEArN Factory, als opvolger van professor Jacques Reijniers.

Tanker op koers

“Bij mijn komst trof ik een goed center aan met mooie partners, McKinsey, Achmea en ABN AMRO”, vertelt Leon. “Sinds de start van LEArN zijn we vooral aan de slag geweest met deze founding partners. Veel van de medewerkers van Achmea en ABN AMRO hebben hier intussen al deelgenomen aan onze Lean-programma’s. Maar ook een heleboel andere bedrijven zijn de afgelopen jaren begonnen met het Lean-gedachtengoed of willen ermee aan de slag gaan. Veel organisaties worstelen er ook mee. Bij de start van Lean in een organisatie zie je vaak dat het net niet goed is opgehangen. Lean krijgt dan  bijvoorbeeld net niet de juiste aandacht van het topmanagement. Of er is een eenzijdige focus op het gebruik van methoden en technieken waarbij voorbij wodt gegaan aan het feit dat nemen van leiderschap en het creëren van een intrinsieke behoefte om continu te verbeteren even zoveel belangrijk zijn. Wij kunnen helpen bij het op stoom brengen van de Lean-tanker en meehelpen voorkomen dat als die eenmaal op stoom is hij mogelijk net de verkeerde koers zet.”

“Andere Lean-opleidingen - of die nu yellow, green of black belt zijn - bestaan nog steeds uit veel sheets en boekenwerk. Bij ons ervaar je in de fabriek naast de theorie ook de praktijk. Zien en ervaren doet iets heel anders met je dan alleen maar lezen. Je ziet dat een bepaald proces niet goed loopt en leert dan om met de aangereikte methodieken hoe je dat proces kunt verbeteren. Dan zie je ook daadwerkelijk de impact van de verandering. Zoals Confucius al aangaf: ‘Ik hoor en vergeet, ik zie en herinner, ik doe en begrijp’. ”

Way of life

Lean is een doos met instrumenten. Maar als je het alleen zo beschouwt, dan werkt het niet, aldus Leon. “Dan is het een hele koude benadering. Ik ben zelf ‘geraakt’ door de Lean manier van kijken. Als ik ergens rondloop, zie ik al snel kansen voor verbetering. Kan ICT niet een grotere rol spelen? Kunnen mensen niet beter samenwerken? Het is een bril die je opgezet krijgt en die niet meer af gaat. Het gaat erom dat er zo’n veranderende mindset optreedt in de organisatie. Dat gebeurt als je Lean integraal aanpakt en je echt continu op zoek bent naar alle activiteiten die niets toevoegen voor de klant (of de patiënt) en die overbodigheden uit het proces sloopt. Dan zien mensen het niet meer als ‘tooling’ maar gaan ze het ervaren als een ‘way of life’. Er komt leiderschap bij kijken om dat echt voor elkaar te krijgen.”

“Lean kun je inzetten in alle sectoren. Wij hebben hier een fabriek en ook een meer administratieve omgeving voor verzekeraars, banken en dergelijke. Maar bijvoorbeeld in de zorg zou je ook nog veel kunnen bereiken met Lean. Daar gaat een steeds groter deel van onze nationale begroting naartoe. Een aantal ziekenhuizen is al goed bezig, maar een hele groep kan nog heel wat slagen maken qua Lean.”

Volwassenheidsstadia

Intussen zijn vanuit LEArN naast de Factory ook twee onderzoeksstromen begonnen, onder leiding van professor Kitty Koelemeijer: de ene gaat over de toepassing van het Lean-gedachtegoed in IT-projecten en omgevingen en de andere over toepassing van Lean in het MKB. In het voorjaar van 2014 verscheen het eerste boek van LEArN Research over Lean in IT partnerships.

Maar Leon heeft meer plannen met Lean op Nyenrode. “We hebben in overleg met de huidige partners meer ruimte gekregen voor onze eigen invulling van het curriculum. We gaan dan gezamenlijk met de drie partners ook een vernieuwd curriculum neerzetten dat beter aansluit bij het niveau van volwassenheid waarin een organisatie zich bevindt op het terrein van toepassing van Lean. Per stadium van volwassenheid kunnen we dan een veel meer maatwerk programma aanbieden dan nu het geval is. Daardoor kunnen we het programma iets gaan aanpassen en ons meer gaan richten op de drie volwassenheidstadia waarin bedrijven qua Lean kunnen zitten.”

Die drie volwassenheidsstadia zijn:

1. Initiatie. Als het bedrijf net gestart is met Lean krijgen executives een introductie op het gedachtengoed van Lean en de achterliggende theoretische modellen. Doel is te verkennen wat Lean concreet kan betekenen voor de organisatie. Met daarbij meteen ook aandacht voor het leiderschapsthema en ook met adequate coaching.

2. Iteratie. Het bedrijf is al even geleden gestart met Lean, maar het lukt niet helemaal of het valt niet bij iedereen goed. In deze fase zie je onherroepelijk terugval die moet worden doorbroken. Deze vraagt om andere leiderschapsconcepten en ook een ander soort begeleiding van Lean coaches.

3. Transformatie / Internalisatie. Het bedrijf is al goed bezig en speelt Champions League qua Lean.Organisaties die zich Lean al grotendeels hebben eigen gemaakt, kunnen het Lean denken en doen verder verfijnen aan de hand van action research.

Leon over de stadia: “In elk van die drie fasen kunnen vanuit LEArN aan bedrijven inhoudelijke kennis bieden. Daarbij kunnen we ook met hen ingaan op wat leiderschap betekent in een Lean-omgeving. Bij bedrijven die een beetje stuck in the middle zijn, zie je vaak dat Lean plichtmatig aangepakt omdat de Raad van Bestuur het wil of omdat er één afdeling kampioen Lean in het bedrijf is en de rest er niet echt door geraakt wordt. Om dat te doorbreken is specifiek Lean leiderschap nodig. Binnen de faculteit is hier heel veel kennis over leiderschap, die we ook kunnen gebruiken in onze programma’s.”

Open programma

“In de LEArN Factory bieden we tot nu toe alleen maatwerkprogramma’s aan”, vertelt Leon. “Vanaf januari 2015 beginnen we ook met een open programma. Daaraan kunnen mensen vanuit verschillende organisaties meedoen. We beginnen met tweedaags curriculum, maar mocht er behoefte aan zijn, dan is dat programma makkelijk uitbreiden naar meer dagen. Tijdens dit open programma krijg je goed inzicht in wat de belangrijkste Lean-elementen zijn. Je ervaart zelf dat een bepaald proces niet goed loopt en doordat je zelf midden in dat proces zit, gaat het je ook echt raken. We hebben in het programma ook gastsprekers uit bedrijven die al verder zijn met Lean. Zij geven praktische tips over waar je zoal tegenaan kunt lopen.”

Wil je ook ervaren hoe Lean een way of life kan worden in plaats van alleen een doos met instrumenten? Kijk dan op: www.executiveeducation.nl/lean

 

Contactpersoon
Deel deze release
Deel op: Twitter
Deel op: Facebook
Deel op: LinkedIn
Laatste nieuws